Legjenda e Marsit – fija që lidhi pranverën me zemrat e njerëzve
Shumë kohë më parë, kur bota ishte e re dhe stinët ende kërkonin radhën e tyre, Dimri ishte i fortë dhe i paepur. Ai mbante tokën nën një mbulesë të dendur dëbore dhe nuk donte të largohej. Dielli mezi guxonte të shfaqej në qiell, ndërsa njerëzit e prisnin pranverën me mall.
Një ditë, Pranvera – një vajzë e butë me flokë të artë dhe sy si bari i lagur nga vesa – zbriti në tokë. Atje ku ajo ecte, bora filloi të shkrihej ngadalë. Por Dimri, i zemëruar, i thirri:
– Nuk do ta lësh vendin tim!
Pranvera buzëqeshi dhe u gjunjëzua pranë një lulebore që kishte guxuar të çelte përmes akullit. Ajo e mbrojti me duart e saj të ngrohta, por një erë e ashpër i lëndoi gishtat. Një pikë gjaku ra mbi dëborën e bardhë.
Aty ku gjaku i kuq preku bardhësinë e borës, akulli sikur mori jetë dhe lulëzoi. E kuqja e sakrificës dhe e bardha e pastërtisë u ndërthurën, dhe i ftohti filloi të tërhiqej.
Njerëzit e panë këtë mrekulli dhe kuptuan se pranvera vjen përmes mundit dhe sakrificës. Për të mos harruar këtë, ata lidhën dy fije: një të kuqe, si jeta dhe gjaku, dhe një të bardhë, si bora dhe pastërtia.
Kështu lindi Marsi.
Thuhet se ata që mbajnë “marsin” në fillim të marsit do të kenë fat, shëndet dhe dritë në shpirt. Nënat lidhin fijen në dorën e fëmijëve për t’i mbajtur larg së keqes. Vajzat e mbajnë në kraharor si simbol shprese dhe dashurie të pastër.
Kur dielli fillon të ngrohë dhe pemët të çelin, marsi lidhet në një degë të lulëzuar. Dëshirat i merr era, ndërsa fijet e kuqe dhe të bardha mbeten si dëshmi se e mira gjithmonë fiton.
Që atëherë, çdo vit, në fillim të marsit, njerëzit i dhurojnë vetes marsime – jo vetëm si zbukurim, por si simbol i fitores së jetës mbi të ftohtin dhe i dritës mbi errësirën.
Dhe nëse e dëgjon me vëmendje mëngjesin e 1 Marsit, është sikur dëgjon pëshpëritjen e pranverës:
“Nuk kam frikë nga dimri. Për sa kohë që zemrat tuaja mbajnë fillin e kuq dhe të bardhë, unë do të kthehem.”