“1 Prilli” – Çfarë është Dita e Gënjeshtrave dhe nga e ka prejardhjen?
Data 1 prill njihet në shumë vende të botës si Dita e Gënjeshtrave, një ditë e veçantë ku njerëzit bëjnë shaka, rrengje dhe histori të sajuara për të argëtuar njëri-tjetrin.
Por si lindi kjo traditë?
Një nga teoritë më të përhapura lidhet me ndryshimin e kalendarit nga Kalendari Julian në Kalendari Gregorian në vitin 1582, me iniciativë të Papa Gregori XIII. Para këtij ndryshimi, Viti i Ri festohej rreth fundit të marsit dhe fillimit të prillit. Me vendosjen e datës 1 janar si fillimi i vitit, disa njerëz vazhduan të festonin sipas kalendarit të vjetër, duke u bërë objekt talljeje nga të tjerët. Kështu, sipas kësaj teorie, lindi tradita e shakave të 1 prillit.
Një tjetër histori interesante lidhet me periudhën e sundimit të Kostandini i Madh. Sipas një rrëfimi të përhapur nga profesori Joseph Buskin, një shakaxhi i quajtur Kugel i tha perandorit se mund ta drejtonte më mirë perandorinë. Për argëtim, Kostantini e lejoi atë të ishte “perandor për një ditë” më 1 prill, ditë që Kugeli e shpalli si ditën e gënjeshtrave. Megjithatë, më vonë u zbulua se kjo histori ishte vetë një shaka e Boskin-it për 1 prillin, e publikuar në vitin 1983 nga Associated Press, e cila më pas kërkoi falje për keqinformimin.
Sot, 1 prilli festohet në mbarë Europën dhe më gjerë si një ditë argëtimi, ku rrengjet dhe lajmet e rreme bëhen pjesë e traditës.
Ndër gënjeshtrat më të famshme të kësaj dite përmendet ajo e vitit 1957 nga BBC, ku u transmetua një reportazh për “pemët që prodhonin makarona” në Zvicër, duke bërë që mijëra shikues ta besonin si të vërtetë.
Në kohët moderne, edhe personazhe të njohur janë bërë pjesë e këtyre shakave. Në vitin 2012, Louis Tomlinson njoftoi fansat se do të bëhej baba, një deklaratë që rezultoi thjesht një rreng i 1 prillit.
Megjithatë, jo çdo shaka përfundon mirë. Një rast ekstrem përmendet ai i një gruaje amerikane, e cila u arrestua pasi deklaroi rrejshëm se kishte vrarë bashkëshortin e saj, duke treguar se kufiri mes humorit dhe panikut nuk duhet kaluar.
Në thelb, Dita e Gënjeshtrave mbetet një traditë që synon argëtimin dhe humorin, por gjithmonë me kujdes që shakatë të mos dëmtojnë apo shqetësojnë të tjerët.